Araling Panlipunan - Uri ng Likas na Yaman

Ang likas na yaman ay anumang bagay na nagmumula sa kapaligiran na mahalaga at ginagamit ng mga tao. Sinasabing ang likas na yaman ay regalo ng kalikasan. 

Mahalaga ito sa kabuhayan ng isang komunidad. Dito natin kinukuha ang ating mga pangangailangan. Sa likas na yaman din nagmumula ang mga hilaw na materyales (raw material) na kailangan sa paggawa ng iba't ibang produkto.

Ang mga likas na yaman ay maaaring uriin sa apat na grupo:

Yamang Lupa
          Ang mga yamang lupa ay mga bagay na nagmumula sa mga kapatagan, talampas, lambak, at iba pang anyong lupa. Halimbawa nito ang mga gulay at prutas na tumutubo sa lupa. Kasama rin sa yamang lupa ang mga hayop tulad ng kalabaw, kambing, aso, at manok.

Yamang Tubig
          Nakukuha ang yamang tubig sa dagat, ilog, at iba pang mga anyong tubig. Kasama sa yamang tubig ang isda, hipon, alimango, talaba, at iba pa. Nakukuha rin sa katubigan ang mga perlas, korales, kabibe, at damong dagat. 

Yamang Gubat
          Ang acacia, ipil-ipil, kamagong, mahogany, at narra ay mga halimbawa ng yamang gubat. Makukuha sa mga puno ang troso at tabla para sa paggawa ng mga bahay, mesa, silya, at iba pang kasangkapan. Nakukuha rin sa kagubatan ang mga halaman na pinagkukunan ng materyales tulad ng bulak, at anahaw. Matagpuan din dito ang mga hayop tulad ng tarsier, haribon, at tamaraw. 

Yamang Mineral
          Sa mga kabundukan nakukuha ang mga yamang mineral. Kailangan itong hukayin o minahin mula sa ilalim ng lupa. Ginto, tanso, pilak, bakal, bato, marmol at lupa ay ilan lamang sa mga halimbawa ng mga yamang mineral. Kasali din sa uring ito ang langis na ginagamit natin upang magpatakbo ng mga makinarya.


Narito ang mga sanayang papel para sa Uri ng Likas na Yaman:

AP 2 - Uri ng Likas na Yaman
Maikling pagsusulit sa pagkilala kung ang isang likas na yaman ay yamang lupa, tubig, gubat, o mineral

Filipino - Sanhi at Bunga

Sa mga sitwasyong magkatambal, kalimitan na isa ay sanhi at ang isa ay bunga. Ang sanhi ay tumutukoy sa dahilan kung bakit naganap ang isang pangyayari. Ito ay ang nauna sa dalawang kaganapan. Ang bunga naman ay ang naging resulta o epekto ng naunang pangyayari.

Halimbawa:

Si Rommel ay kumain ng kumain ng kendi kaya sumakit ang kanyang ngipin.

Sanhi: Siya ay kumain ng kumain ng kendi.
Bunga: Sumakit ang kanyang ngipin.

Nagdala si Haidee ng payong dahil madilim at maulap ang langit.

Sanhi: Madilim at maulap ang langit.
Bunga: Nagdala si Haidee ng payong.


Narito ang ilang sanayang papel na magagamit sa pagsasanay ng pagtukoy at pagbibigay ng maaaring sanhi at bunga:

Filipino 2 - Sanhi at Bunga 
Pagbibigay ng sanhi ayon sa binasang maikling kuwento

Filipino 4 - Sanhi at Bunga 
10 item quiz on identifying the cause (sanhi) or effect (bunga) in a sentence.

Filipino 4 - Sanhi at Bunga 2
Another 10 item quiz on identifying the cause or effect in a sentence.

Filipino 4 - Sanhi at Bunga 3
This is a matching type quiz for cause and effect.

Filipino 4 - Sanchi at Bunga 4
Here is a 10-item exercise where you identify which part is the cause and which part is the effect.